2025 Dünya Keşif Trendleri raporunda, kırılgan ekonomiler ve süregelen jeopolitik çatışmalar ortamında küresel keşif toparlanmasına ilişkin kaygılarımıza yer vermiştik. 2025’in başlarında yaşanan gelişmeler (yeni ABD yönetiminin temel gümrük tarifeleri uygulamaya koyması ve Çin’e yönelik sert ticari önlemler alması) bu şüpheci yaklaşımımızı haklı çıkardı. Söz konusu adımlar kaosa ve misilleme tepkilerine yol açarken, Rusya-Ukrayna ile İsrail-Hamas çatışmalarının sürmesi (ABD-İsrail ile İran arasındaki gerilimlerin tırmanmasıyla daha da derinleşerek) küresel belirsizliği artırdı.
Zayıf küresel GSYİH ve tüketim büyümesinin gölgesinde, piyasaya bağımlı şirketler maden arama amacıyla finansmana erişmekte güçlük çekmeye devam ederken piyasa, maden geliştirme finansmanına daha çok ilgi gösterdi.
Özellikle lityum, nikel ve çinko gibi bazı emtialarda kalıcı arz fazlasının da etkisiyle bu sorunlar, küresel keşif bütçelerinin üçüncü kez arka arkaya gerilemesine neden oldu ve bütçe %1 düşerek 12,40 milyar dolara indi.
Küresel keşif bütçeleri 2022’de, küresel ekonomik toparlanmanın ve yüksek emtia fiyatlarının etkisiyle son dönemin zirvesi olan 13,10 milyar dolara ulaşmıştı. Faiz oranları da o dönemde elverişliydi; nitekim pek çok merkez bankası, ekonomilerini canlandırmak amacıyla önemli faiz indirimleri uygulamıştı. Ancak daha sonra merkez bankaları, kalıcı enflasyonla mücadele etmek için faizleri artırma yoluna gitti. ABD’de federal fonlar hedef oranı 2023 ortasında %5,5 ile 2000’den bu yana görülen en yüksek seviyeye çıktı. Bu değişim, keşif faaliyetleri için gereken sermayeyi kısıtlayarak küçük ve orta ölçekli şirketler açısından finansman ortamını daha da zorlaştırdı.
2022 sonrasındaki jeopolitik gelişmeler durumu iyice içinden çıkılmaz hale getirdi. Avrupa ve Orta Doğu’daki çatışmalar küresel istikrarı tehdit etmeyi sürdürüyor. ABD ile Çin arasında tırmanan ticari gerilimler diğer ülkelere de sıçradı. Yarı iletkenler ve nadir toprak elementleri üzerindeki genişletilmiş ihracat kısıtlamaları, ABD-Çin rekabetinde yeni bir döneme girildiğinin habercisi oldu. Ayrıca ABD, önceki yönetim döneminde hayata geçirilen yeşil enerji yatırımlarını ve teşviklerini geri çekti.
Yazının devamı Madencilik Türkiye Dergisi‘nin 134. sayısında… Dergiyi pdf olarak okumak veya basılı şekilde edinmek için tıklayın
