Afrika genelinde kritik madenler ve enerji kaynakları üzerindeki küresel rekabet hızla tırmanırken, Türkiye’nin kıtadaki madencilik stratejisini stratejik bir boyuta taşıyacak yeni bir hamle geldi.
İddialara göre, Somali hükümeti, ülkede bulunan 10 bin tondan fazla uranyum rezervinin çıkarılması ve işletilmesi konusunda Türkiye’den resmi olarak destek talep etti.
Türkiye Gazetesi’nin haberine göre Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ve OECD Nükleer Enerji Ajansı verilerine göre Somali, yaklaşık 7.600 tonu ticari olarak doğrudan çıkarılabilir durumda olan, toplamda 10.200 tonluk devasa bir uranyum kaynağına sahip. Ülkede uranyumun yanı sıra lityum, bakır, titanyum, altın ve nadir toprak elementleri yatakları da bulunuyor.
Konuya ilişkin açıklamalarda bulunan Somali Petrol ve Maden Kaynakları Bakanı Dahir Shire Mohamed, yer altı zenginliklerini değerlendirmek için Türkiye ile daha derin bir işbirliği kurmak istediklerini belirterek şunları söyledi:
“Ülkemizin yer altında bol miktarda kaynak var. Biz bunları barışçıl, makul ve dostane bir şekilde çıkarmak ve geliştirmek istiyoruz. Bu doğrultuda elimizdeki verileri gözden geçirmek ve nereden başlayabileceğimizi belirlemek amacıyla ortak bir teknik komite kurmayı hedefliyoruz.”
İki ülke bu kapsamda, jeolojik haritalama ve maden arama faaliyetlerini içeren ancak uzun süredir atıl kalan 2016 tarihli madencilik mutabakat metnini yeniden canlandırmak üzere İstanbul’da üst düzey görüşmeler gerçekleştirdi.
Business Insider Africa tarafından aktarılan bilgilere göre Türkiye’nin Afrika kıtasındaki madencilik ve enerji hırsı sadece Somali ile sınırlı kalmıyor. Yaklaşık 700 milyar dolarlık kullanılmamış katı maden potansiyeline sahip olduğu tahmin edilen Nijerya da maden sektöründe keşif, madencilik teknolojisi, dijitalleşme ve teknik kapasite geliştirme alanlarında işbirliğini derinleştirmek amacıyla Türkiye ile madencilik anlaşması imzaladı.
Somali’de Ankara’nın etkisi askeri eğitim, altyapı, ticaret ve güvenlik alanlarında zaten en üst düzeyde hissedilirken, enerji ortaklığı da fiilen sahaya yansımış durumda. Türkiye’nin ilk denizaşırı sondaj misyonu kapsamında Türk sondaj gemisi Çağrı Bey, Somali açıklarında petrol ve gaz arama faaliyetlerini yürütmek üzere bölgeye konuşlandırılmıştı.
On yıllardır süren iç istikrarsızlık nedeniyle bakir kalan uranyum ve lityum rezervlerinin Türkiye eliyle küresel pazara kazandırılması, Somali için hem yabancı yatırımı çekme hem de geleceğin maden endüstrisini inşa etme fırsatı sunuyor.
İstanbul ziyaretinde, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ile görüşme gerçekleştirdiklerini aktaran Somali Petrol ve Maden Kaynakları Bakanı Dahir Shire Mohamed, “Ele aldığımız konu, madencilik sektöründeki anlaşmamızı nasıl daha da hızlandırabileceğimizdi. 2016’da madencilik alanında mutabakat zaptı imzalamıştık. Bu mutabakat zaptını gözden geçirmek ve nereden başlayabileceğimizi görmek istiyoruz. En azından mevcut verileri inceleyecek teknik komite oluşturmak istiyoruz. Elimizde tüm geçmiş veriler mevcut ve Türkiye, bu alandaki uzmanlığıyla bu verileri inceleyerek maden kaynaklarımızın havadan haritalamasını nasıl gerçekleştirebileceğimizi belirleyebilir.” değerlendirmesinde bulunmuştu.
Mohamed, Somali’nin silika kumundan uranyuma kadar geniş maden kaynaklarına sahip olduğunu belirterek, “Ülkemizde yer altında bolca kaynak var. Bunları barışçıl, makul ve dostane bir şekilde çıkarmak ve geliştirmek istiyoruz.” dedi.
