Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 29 Temmuz 2022 tarihli Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Yönetmeliği’nde önemli değişiklikler yaptı. 27 Haziran 2025 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren yeni düzenlemeler, madencilik, enerji ve altyapı projelerinde çevresel süreçleri yeniden şekillendiriyor. Madencilik Türkiye Dergisi olarak, sektör paydaşlarını yakından ilgilendiren bu değişikliklerin öne çıkan noktalarını sizler için derledik.
Halkın Bilgilendirilmesi ve Katılım Süreci Güçlendirildi
Yönetmelik, ÇED süreçlerinde halkın bilgilendirilmesi ve katılımını artırmaya yönelik önemli adımlar atıyor. Artık projelerle ilgili duyurular, Bakanlık ve il müdürlüklerinin internet sitelerinde yayımlanacak. Ayrıca, il müdürlükleri tarafından askıda ilan, anons ve benzeri yöntemlerle halka duyurulacak. Bu, özellikle projelerden etkilenmesi muhtemel bölgelerde yaşayan vatandaşların görüş ve önerilerini daha etkin bir şekilde iletebilmesine olanak tanıyacak.
Madencilik Sektörüne Yönelik Yeni Kriterler
Yönetmelik, madencilik faaliyetlerini kapsayan bazı maddelerde önemli güncellemeler getiriyor:
- Kırma, Eleme ve Cevher Hazırlama Tesisleri: Yıllık 400.000 ton ve üzeri kapasiteli kırma, eleme, yıkama, kurutma ve cevher hazırlama işlemlerinden en az birini yapan tesisler, Ek-1 listesine eklendi. Bu, büyük ölçekli madencilik projelerinin daha sıkı çevresel denetimlere tabi olacağı anlamına geliyor.
- Mermer ve Dekoratif Taşlar: 5.000 m³/yıl ve üzeri kapasiteli mermer ve dekoratif taş kesme, işleme ve sayalama tesisleri, Ek-2 listesine dahil edildi. Bu düzenleme, mermer sektöründe çevresel etkilerin daha yakından izlenmesini sağlayacak.
- Jeotermal Kaynak Arama: Jeotermal kaynak arama projeleri (sismik, elektrik, manyetik, elektromanyetik, jeofizik yöntemler hariç), Ek-2 listesine eklendi. Bu, jeotermal enerji projelerinde çevresel değerlendirme süreçlerinin daha kapsamlı hale geleceğini gösteriyor.
Enerji Sektöründe Yeni Eşik Değerler
Yenilenebilir enerji projelerine yönelik düzenlemeler de dikkat çekiyor:
- Rüzgâr Enerji Santralleri: 15 adet türbin ve üzeri rüzgâr enerji santralleri ile denizüstü rüzgâr santralleri Ek-1 listesine alındı. 1-15 türbin arasındaki santraller ise Ek-2 listesine eklendi. Bu, rüzgâr enerjisi projelerinin ölçeğine göre farklı ÇED süreçlerinden geçeceğini gösteriyor.
- Güneş Enerji Santralleri: Proje alanı 25 hektar ve üzeri olan güneş enerji santralleri (çatı ve cephe sistemleri hariìn Ek-1 listesine, 7,5 hektar ve üzeri olanlar ise Ek-2 listesine dahil edildi. Bu düzenleme, büyük ölçekli güneş enerjisi projelerinin çevresel etkilerinin daha sıkı denetlenmesini sağlayacak.
- Elektrik İletim Hatları: 154 kV ve üzeri gerilimde, 50 km ve üzeri uzunluktaki elektrik iletim hatları Ek-1 listesine alındı. Bu, enerji altyapı projelerinde çevresel değerlendirme süreçlerinin daha titiz hale olduğunu ortaya koyuyor.
Diğer Önemli Değişiklikler
- Taş Kömürü ve Bitümlü Maddeler: 50 ton/gün ve üzeri kapasiteli gazlaştırma ve sıvılaştırma projeleri, Ek-2 listesine eklendi. Bu, kömür bazlı projelerde çevresel etkilerin daha detaylı inceleneceğini gösteriyor.
- Baraj ve Göletler: Göl hacmi 1 milyon m³ ve üzeri olan baraj ve gölet projeleri Ek-2 listesine alındı.
- Yeraltı Suyu Çıkarma ve Depolama: Yıllık 300.000 m³ ve üzeri kapasiteli yeraltı suyu çıkarma veya depolama projeleri de Ek-2 listesine eklendi.
Sektör için Ne Anlama Geliyor?
Yeni düzenlemeler, madencilik ve enerji sektörlerinde faaliyet gösteren şirketlerin ÇED süreçlerine daha fazla dikkat etmesini gerektirecek. Özellikle büyük ölçekli projeler için daha sıkı çevresel denetimler öngörülürken, halkın katılımı ve bilgilendirilmesi süreçleri de güçlendiriliyor. Bu değişiklikler, çevresel sürdürülebilirlik hedeflerini desteklerken, sektörde faaliyet gösteren firmaların proje planlamalarını ve izin süreçlerini daha dikkatli yönetmesini zorunlu kılacak.
Yönetmeliğin tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
